Gəmi sürücülüyü kursantlarının simulyator hazırlığı zamanı gəmi hərəkət trayektoriyalarının qiymətləndirilməsi üçün ekspert sisteminin işlənməsi

Xülasə

Bu məqalədə insan faktorunun və gəmi operatorlarının qeyri-adekvat şəraitdə səbəb olduğu təhlükəli xətaların operativ şəkildə aşkar edilməsi məqsədilə gəmilərin hərəkət trayektoriya larının təhlili üçün ekspert sisteminin işlənib hazırlanmasından bərpa edilir. Sistem ilkin məlu matların işlənməsini həyata keçirir, ən yaxın qonşu axtarış alqoritmindən istifadə edərək kritik nöqtələri müəyyən edir və ECDIS Wärtsilä Naviqasiya Simulyatoru NTPRO 5000 serverindən alınan məlumatlar əsasında test məlumatlarını koordinatlar və sürət baxımından istinad məlumatları ilə müqayisə edir. Orta mütləq kənarlaşma, maksimum kənarlaşma və standart kənarlaşma kimi statistik metodların tətbiqi kənarlaşmaların kəmiyyətcə qiymətləndirilməsinə imkan verir. Ştrixli diaqramlar və xəritələr şəklində interaktiv vizuallaşdırma anomaliyaların tez aşkar edilməsini və dəniz təhlükəsizliyini artırmaq üçün əsaslı qərarların qəbulunu asanlaşdırır. Bu sistemin perspektiv tətbiqi marşrutun optimallaşdırılmasını təmin edə, qəzaların sayını azalda və müasir monitorinq sistemlərilə inteqrasiyaya imkan yarada bilər.

Abstract (English)

This thesis describes the development of an expert system for analyzing vessel move ment trajectories with the aim of promptly detecting hazardous deviations caused by human factors and inadequate qualification of ship operators. The system performs preliminary data processing, identifies critical points using a nearest neighbor search algorithm, and compares test data with reference data in terms of coordinates and speed, based on data from the ECDIS Wärtsilä Navigation Simulator NTPRO 5000 server. The application of statistical methods—such as mean absolute devi ation, maximum deviation, and standard deviation—and a penalty scoring rule enables a quantitative assessment of deviations. Interactive visualization in the form of bar charts and maps facilitates the rapid detection of anomalies and the adoption of well-founded decisions to enhance maritime safety. The prospective implementation of this system will ensure route optimization, reduce accident rates, and enable integration with modern monitoring systems.

Açar sözlər: ekspert sistemi, gəmi hərəkət trayektoriyaları, insan faktoru, ECDIS, statistik an aliz, vizuallaşdırma, dəniz təhlükəsizliyi

Keywords: expert system, vessel movement trajectories, human factor, ECDIS, statistical anal ysis, visualization, maritime safety

Tam mətn

PDF görünmürsə, yeni pəncərədə açın və ya yükləyin.