SUYUN ƏSAS FİZİKİ VƏ KİMYƏVİ XASSƏLƏRİ VƏ METROLOJİ TƏMİNATI

Xülasə

Məqalə suyun (H2O) əsas fiziki və kimyəvi xassələrini, təbiətdəki yayılmasını və molekulyar formalarını (hidrol, dihidrol, trihidrol) təhlil edir. Əsas diqqət suyun iki anomal xüsusiyyətinə yönəlib: donduqda genişlənmə (həcmin 10% artması) və maksimal sıxlığa +4°C-də çatması. Bu anomallıqlar su hövzələrindəki canlı orqanizmlərin sağ qalması üçün həlledicidir. Məqalədə suyun digər mühüm fiziki xassələri, o cümlədən sıxlıq (4°C-də 1000 kq/m3), yüksək istilik tutumu, buxarlanma və ərimənin gizli istiliyi, həmçinin axın prosesləri üçün vacib olan özlülük (μ və ) və kapilyarlıq xassələri ətraflı izah olunur. Sonda su nümunələrinin keyfiyyət analizi və Azərbaycan Metrologiya İnstitutunda istifadə olunan Dövlət Sıxlıq Etalonları (DMA 5000 M, DMA 4500 M) barədə məlumat verilir. Mətn suyun hidrologiya və ekologiya üçün müstəsna əhəmiyyətini elmi dəlillərlə əsaslandırır.

Abstract (English)

This article analyzes the fundamental physical and chemical properties of water (H2O), its distribution in nature, and its molecular forms (hydrol, dihydrol, trihydrol). The main focus is on water's two anomalous properties: expansion upon freezing (a 10% increase in volume) and reaching its maximum density at +4°C. These anomalies are crucial for the survival of living organisms in water bodies. The article also provides a detailed explanation of other important physical properties of water, including density (1000 kg/m3 at 4°C), high heat capacity, the latent heat of vaporization and melting, as well as viscosity (μ and ) and capillarity, which are essential for flow processes. Finally, information is provided on the quality analysis of water samples and the State Density Standards (DMA 5000 M, DMA 4500 M) used at the Azerbaijan Metrology Institute. The text scientifically substantiates water's exceptional importance for hydrology and ecology.

Аннотация

Данная статья анализирует основные физические и химические свойства воды (H2O), её распространение в природе и молекулярные формы (гидроль, дигидроль, тригидроль). Основное внимание уделяется двум аномальным свойствам воды: расширению при замерзании (увеличение объема на 10%) и достижению максимальной плотности при +4°C. Эти аномалии являются решающими для выживания живых орга низмов в водоемах. В статье также подробно объясняются другие важные физические свойства воды, включая плотность (1000 кг/м3 при 4°C), высокая теплоемкость, скрытая теплота парообразования и плавления, а также вязкость (μ и ) и капиллярность, которые важны для процессов течения. В заключение представлена информация об анализе качества проб воды и Государственных эталонах плотности (DMA 5000 M, DMA 4500 M), используемых в Азербайджанском институте метрологии. Текст научно обосновывает исключительную значимость воды для гидрологии и экологии.

Açar sözlər: sıxlıq; H2O; özlülük; gizli istilik; kapilyarlıq; hidrol; trihidrol; istilik tutumu; sıxlıq etalonu; su nümunəsinin analizi

Keywords: density; H2O; viscosity; latent heat; capillarity; hydrol; trihydrol; heat capacity; density standard; water sample analysis

Ключевые слова: плотность; H2O; вязкость; скрытая теплота; капиллярность; гидроль; тригидроль; теплоемкость; эталон плотности; анализ проб воды

Tam mətn

PDF görünmürsə, yeni pəncərədə açın və ya yükləyin.